Na czym polega budżet partycypacyjny?

171

Budżet partycypacyjny lub obywatelski to współdecydowanie o budżecie gminnym, to demokratyczny proces dyskusji i podejmowania decyzji, w którym każdy z mieszkańców gminy decyduje o tym, w jaki sposób wydawać część budżetu gminnego, a nie jedynie konsultacje.

Nie ma konkretnych uregulowań na temat budżetu partycypacyjnego, ale też żaden przepis tego nie zabrania, najczęściej samorządy realizują go na podstawie art. 5a ustawy o samorządzie gminnym („w sprawach ważnych dla gminy mogą zostać przeprowadzone konsultacje z mieszkańcami”). Niestety brak konkretnych przepisów powoduje, że nie mamy gwarancji, że wybrany projekt będzie realizowany. Nie wszystkie samorządy zdecydowały się na taką formę realizacji budżetu gminnego, ale z roku na rok to się zmienia.

Jeśli władze samorządowe zdecydują się aby część wydatków budżetu gminnego była wydatkowana zgodnie z propozycjami mieszkańców powinny szczegółowo określić zasady funkcjonowania budżetu obywatelskiego. Kryteria minimum to:

  • mieszkańcy mają możliwość zgłaszania propozycji wydatków;
  • pula środków wyodrębnionych na budżet obywatelski jest jednoznacznie określona;
  • projekty są, o ile jest to możliwe, precyzyjnie wycenione;
  • organizowane są debaty publiczne;
  • projekty zgłoszone przez mieszkańców nie są odrzucane przez urzędników lub radnych z powodów merytorycznych, a jedynie z przyczyn formalno-prawnych;
  • o wyborze projektów decydują mieszkańcy;
  • w głosowaniu mogą wziąć udział wyłącznie uprawnieni do tego mieszkańcy;
  • projekty wybrane przez mieszkańców są realizowane.

Procedura w poszczególnych gminach stosujących budżet obywatelski z reguły jest podobna:

  • władze gminy określają jaki procent budżetu (najczęściej ok 1%)  jest przeznaczony do decydowania obywatelskiego;
  • mieszkańcy zgłaszają konkretne projekty, które mają być finansowane z wydzielonej części budżetu (niektóre gminy określają konkretne obszary, których mogą dotyczyć projekty)
  • głosowanie mieszkańców – wybór konkretnych projektów
  • realizacja wybranych projektów w kolejnym roku budżetowym.

Stan prawny na 01.01.2017 r.