Jak przebiega i ile kosztuje rozwód (separacja)?

654

POSTĘPOWANIE ROZWODOWE

Postępowanie w sprawie o rozwód zawsze odbywa się w trybie procesowym. Jeżeli istnieją szanse na utrzymanie małżeństwa, sąd może skierować strony do mediacji, ale nie jest to obowiązkowy element postępowania. W przypadku, gdy małżonkowie się nie pogodzą, sąd wyznaczy rozprawę.

Rozprawa prowadzona jest w składzie trzyosobowym: przewodniczący – sędzia zawodowy oraz dwóch ławników. W każdej sprawie o rozwód sąd zarządza przesłuchanie małżonków, czyli tzw. przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. Ponadto sąd przeprowadza postępowanie dowodowe na podstawie wniosków dowodowych zgłoszonych przez strony. Może również dopuścić dowody z urzędu, jeżeli zachodzi konieczność wyjaśnienia np. sytuacji wychowawczej i bytowej małoletnich dzieci.

Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, a pozwany zgadza się na orzeczenie rozwodu w takiej formie, jak wnioskuje powód (uznaje żądanie pozwu), to sąd może ograniczyć postępowanie dowodowe jedynie do przesłuchania małżonków.

Po przesłuchaniu małżonków, ewentualnie świadków i po zbadaniu dowodów zgłoszonych przez strony (lub z urzędu) sąd zamka rozprawę i ogłasza wyrok. W wyjątkowych sytuacjach, gdy sprawa jest skomplikowana, może nastąpić odroczenie ogłoszenia wyroku do dwóch tygodni.

Zmiana żądania

W trakcie sprawy rozwodowej można zmienić żądanie. Przykładowo, gdy wnioskowano o rozwód bez orzekania o winie, można wnioskować o orzeczenie rozwodu z winy małżonka. I odwrotnie. Prawo to przysługuje nawet po wydaniu orzeczenia sądu o rozwodzie – aż do uprawomocnienia się wyroku rozwodowego.

Zabezpieczenie powództwa

W trakcie sprawy rozwodowej, możemy nie tylko zmienić żądanie, ale również złożyć wniosek, jeśli nie zrobiliśmy tego w pozwie, np. o nakazanie wypłaty alimentów do czasu zakończenia postępowania. Jest to wniosek o zabezpieczenie powództwa. Składamy go ustnie do protokołu rozprawy, bądź pisemnie w dwóch egzemplarzach. Jeżeli sąd uzna wniosek za uzasadniony, wyda stosowne postanowienie tymczasowe. Takie postanowienie po nadaniu mu przez sąd klauzuli wykonalności staje się tytułem wykonawczym, który pozwala na prowadzenie egzekucji w celu wymuszenia jego realizacji.

POSTĘPOWANIE O SEPARACJĘ

Postępowanie w sprawie o separację może toczyć się w trybie procesowym bądź nieprocesowym. Regułą jest, że postępowanie separacyjne toczy się w trybie spornym. Wówczas mają do niego zastosowanie opisane powyżej zasady dotyczące rozwodu.

Separacja może być jednak orzeczona w trybie postępowania nieprocesowego w sytuacji, gdy małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci i zgodnie żądają separacji. Sprawa o separację jest rozstrzygana w trybie nieprocesowym również w przypadku, kiedy wniosek o separację złoży tylko jedno z małżonków, a drugie potwierdzi pisemnie swoją zgodę. Tryb nieprocesowy jest trybem uproszczonym oraz przyspieszonym. W większości wypadków sprawa ogranicza się do jednego posiedzenia (jednej rozprawy). Postanowienie sądu zostaje wydane po wysłuchaniu obu stron. Orzeczenie separacji w trybie nieprocesowym odbywa się bez orzekania o winie.

WYROK O ROZWÓD (SEPARACJĘ)

W wyroku orzekającym rozwód (separację) sąd ma obowiązek:

  • ustalić, czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia (chyba że obie strony zgodnie wniosą o zaniechanie orzeczenia o winie).
  • zadecydować o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem (sąd może
  • ograniczyć tę władzę lub jej pozbawić w stosunku do jednego lub obojga rodziców),
  • ustalić wysokość udziału w kosztach utrzymania dziecka przez rodzica, któremu powierzono wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem,
  • określić sposób korzystania z mieszkania, jeżeli strony mieszkają razem.

Sąd może, ale nie musi:

  • orzec eksmisję ze wspólnego mieszkania uciążliwego, rażąco nagannie postępującego małżonka,
  • przyznać lokal jednemu z nich, jeżeli drugi godzi się go opuścić bez dostarczenia mu lokalu zamiennego lub pomieszczenia zastępczego,
  • dokonać podziału majątku dorobkowego, jeżeli jeden z małżonków zgłosi taki wniosek i jeżeli ustalenie sposobu podziału majątku nie spowoduje przedłużenia postępowania (jest to możliwe tylko wówczas, gdy między małżonkami istnieje pełna zgodność odnośnie – składników majątku, wartości tych składników i sposobu ich podziału).

Odwołanie od wyroku

Od wyroku orzekającego rozwód lub separację strona niezadowolona może wnieść apelację do sądu apelacyjnego.

Opłaty

Opłata od pozwu o rozwód i separację wynosi 600 złotych, niezależnie od tego, czy wnosimy o orzeczenie o winie, czy nie. Natomiast opłata od zgodnego wniosku o orzeczenie separacji wynosi 100 zł.

Opłatę wnosi się przelewem na rachunek sądu lub w kasie sądu. Można też kupić znaki opłaty sądowej, które naklejamy na pozew. Jeżeli nasza sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jesteśmy w stanie bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny ponieść kosztów sądowych, możemy złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych może być złożony zarówno po wniesieniu pozwu jak i wcześniej. Trzeba do niego dołączyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Oświadczenie takie składa się na specjalnym formularzu, który dostępny jest w sądach oraz na stronach internetowych sądów i Ministerstwa Sprawiedliwości.

Czy wiecie, że:
Jeżeli małżonkowie pogodzą się na jakimkolwiek etapie postępowania, sąd zwróci z urzędu cały dotychczas uiszczony wpis.

 

Stan prawny na 01.01.2017 r.


Podstawa prawna

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U.2016.1822).

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U.2015.2082).