Jakie obowiązki mają małżonkowie?

364
obowiązki małżonków

„Świadoma(y) praw i obowiązków wynikających z założenia rodziny uroczyście oświadczam, że wstępuję w związek małżeński”

Prawdopodobnie ostatnimi słowami, jakie przyszłyby nam do głowy, aby wyrazić uczucia wobec osoby, z którą planujemy wspólne życie, byłyby słowa o „prawach i obowiązkach” z tekstu oświadczenia składanego w urzędzie stanu cywilnego w trakcie ceremonii ślubu. Tymczasem związek, w tym małżeństwo, jest wyborem związanym z bardziej lub mniej uświadomionymi i wyrażonymi oczekiwaniami wobec drugiej osoby. Jest też bardziej lub mniej jasno wyrażoną deklaracją tego, co sami jesteśmy gotowi dać partnerowi.

Zobowiązanie, jakie przyjmujemy na siebie, zawierając związek małżeński, dotyczy gotowości do współtworzenia więzi z drugim człowiekiem. Więź ta opisana w przepisach prawa, jako „wspólne pożycie” rozumiana jest jako budowanie i podtrzymywanie relacji na poziomie psychicznym, fizycznym oraz materialnym. Współtworzenie tej więzi w małżeństwie stanowi jednocześnie nasze zobowiązanie oraz jest uprawnionym oczekiwaniem.

Jako małżonkowie mamy równe prawa i obowiązki. Dotyczy to zarówno spraw niemajątkowych, jak i majątkowych.

Wspólnie mamy prawo decydować o istotnych sprawach dla naszej rodziny. Oboje powinniśmy starać się, aby nasze stosunki cechowała szczerość, lojalność, respektowanie osobistych cech każdego z nas, uwzględnianie indywidualnych potrzeb oraz gotowość do ustępstw. Ponadto jako małżonkowie zobowiązujemy się do wierności, wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny. W przypadku choroby jednego z nas lub innych trudności życiowych, drugie powinno udzielać zarówno pomocy finansowej, jak i wsparcia oraz opieki.

Oboje mamy prawo żyć na takim samie poziomie materialnym. Jako małżonkowie powinniśmy razem mieszkać i prowadzić wspólne gospodarstwo domowe. Jeżeli prawo do mieszkania przysługuje tylko jednemu z nas, drugie może korzystać z tego mieszkania. Okresowo możemy żyć oddzielnie, jeśli osobne zamieszkanie wynika z ważnych przyczyn, takich jak np. nauka, praca zawodowa.

Każde z nas, według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych, zobowiązane jest przyczyniać się do zaspokajania potrzeb założonej rodziny. Wywiązanie się z tego obowiązku polega również na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy związanej z organizacją i funkcjonowaniem domu. Tak więc praca zarobkowa i utrzymanie rodziny są tak samo ważne, jak praca związana z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego i wychowaniem dzieci.

Lojalności nie można wymusić, obowiązek majątkowy – tak

Nie można być zmuszanym ani samemu wymusić na drugiej osobie przestrzegania obowiązków o charakterze niemajątkowym (lojalności, respektowania osobistych cech każdego z nas, wsparcia w trudnych chwilach, opieki, współdecydowania o sprawach rodziny). Nie można też egzekwować tych obowiązków na drodze prawnej.

Inaczej ma się rzecz z obowiązkiem majątkowym, czyli obowiązkiem przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Jeśli jedno z nas nie łoży na utrzymanie rodziny (bez względu na to, czy są w niej dzieci, czy też nie), ani w inny sposób nie realizuje tego obowiązku, drugie może sądownie domagać się wywiązania się współmałżonka z obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.

Przykład

Pan Piotr i pani Dorota są małżeństwem od kilku lat. Mają dwoje dzieci. Pan Piotr wyprowadził się jednak ze wspólnego mieszkania. Przestał również przekazywać żonie środki finansowe na zaspokojenie potrzeb związanych z zaspokajaniem potrzeb rodziny.

Takie zachowanie pana Piotra może zostać uznane w trakcie sprawy rozwodowej lub sprawy o separację za zawinione opuszczenie współmałżonki. Pani Dorota jako osoba opuszczona, która chce pozostać w związku, nie może jednak złożyć pozwu do sądu o zobowiązanie pana Piotra do powrotu. Może jednak domagać się, aby sąd nakazał wypłatę do jej rąk całości lub części wynagrodzenia współmałżonka.

 

Stan prawny na 01.01.2017 r.


Podstawa prawna

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U.2015.2082).