Na czym polega władza rodzicielska?

545

Władza rodzicielska obejmuje prawa i obowiązki, jakie wobec dzieci mają rodzice. Przysługuje obojgu rodzicom. Powstaje z chwilą narodzin dziecka i trwa do jego pełnoletności. Rodzice zobowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotowywać dziecko do pracy odpowiednio do jego uzdolnień.

Władza rodzicielska obejmuje całokształt spraw dziecka: opiekę nad jego osobą, zarząd jego majątkiem, reprezentowanie. Rodzice przed podjęciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, wysłuchać oraz uwzględnić w miarę możliwości rozsądne życzenia dziecka. Należy pamiętać o tym, że rodzicom oraz innym osobom sprawującym opiekę nad dzieckiem nie wolno stosować wobec dzieci kar cielesnych.

Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka. Jednak żadne z nich nie może reprezentować dziecka:

  •  przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską;
  • przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem (chyba, że chodzi o bezpłatne przysporzenie na rzecz dziecka albo o dochodzenie alimentów od drugiego z rodziców).

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest zobowiązane i uprawnione do jej wykonywania. O istotnych sprawach dziecka rodzice powinni rozstrzygać wspólnie. Jeśli nie dojdą do porozumienia, niezbędne będzie rozstrzygnięcie sądu opiekuńczego.

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu (będącym małżeństwem lub nie), sąd opiekuńczy może, kierując się dobrem dziecka, określić sposób jej wykonywania. Sąd może zarówno powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z nich, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka, jak i pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom. Ta ostatnia możliwość jest dopuszczalna wtedy, gdy przedstawili, zgodne z dobrem dziecka, porozumienie w sprawie jego wychowywania i utrzymywania kontaktów i sytuacja wskazuje na to, że będą dla dobra dziecka współdziałać.

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu (będącym małżeństwem lub nie), sąd opiekuńczy może, kierując się dobrem dziecka, określić sposób jej wykonywania. Sąd może zarówno powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z nich, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka, jak i pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom. Ta ostatnia możliwość jest dopuszczalna wtedy, gdy przedstawili, zgodne z dobrem dziecka, porozumienie w sprawie jego wychowywania i utrzymywania kontaktów i sytuacja wskazuje na to, że będą dla dobra dziecka współdziałać.

W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem. Sąd orzeka również w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

 

Stan prawny na 01.01.2017 r.


Podstawa prawna
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U.2015.2082).