Upadłość konsumencka

615

Od 2009 r. w polskim systemie prawnym istnieje możliwość ogłoszenia tzw. upadłości konsumenckiej. O ogłoszenie takiej upadłości mogą się starać przede wszystkim osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej (konsumenci), którzy stali się niewypłacalni, tzn. nie mogą wykonywać swoich zobowiązań, które stały się wymagalne (a więc upłynął termin, kiedy powinny być spłacone).

Obecnie upadłość konsumencka może być ogłoszona zarówno na wniosek samego konsumenta, jak i na wniosek wierzyciela. Wierzyciel ma prawo do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości byłego przedsiębiorcy, po zaprzestaniu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej o ile od dnia jego wykreślenia z rejestru nie upłynął rok.

Upadłość ma na celu oddłużenie konsumenta (tj. umorzenie całości lub części jego długów w stosunku do wierzycieli, którym nie jest on w stanie zapłacić) oraz odzyskanie należności na rzecz wierzycieli w takim stopniu, w jakim to jest możliwe (zamiast kilku indywidualnych spraw prowadzone jest jedno postępowanie, które ma doprowadzić do równego i łącznego zaspokojenia wierzytelności). W postępowaniu dochodzi do likwidacji (sprzedaży) albo całego, albo części majątku dłużnika, a uzyskane w ten sposób środki są przeznaczane na spłatę zadłużenia wobec wierzycieli (tych, którzy zgłosili istnienie wierzytelności w przewidzianym przepisami czasie do sędziego komisarza). Wniosek o ogłoszenie upadłości składa się do sądu rejonowego – sądu gospodarczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika. Wniosek o ogłoszenie upadłości należy złożyć na specjalnym formularzu (dostępny jest na stronie http://dziennikustaw.gov.pl/DU/2015/2276). Opłata od wniosku wynosi 30 zł.

Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości jeżeli:

  1. dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa,
  2. podał w formularzu nieprawdziwe lub niezupełne dane, chyba, że niezgodność ta lub niekompletność nie jest istotna,
  3. w okresie 10 lat przed złożeniem wniosku:
  • w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie o upadłość konsumencką, które zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,
  • ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono wskutek niewykonywania przez niego ustalonych w tym planie obowiązków,
  • dłużnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,
  • czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli,

chyba , że przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Uwzględniając wniosek sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości, w którym m.in. wyznacza syndyka i sędziego komisarza. Syndyk ustala listę wierzytelności, którą zatwierdza sędzia komisarz. Jeżeli konsument posiada majątek i jest w stanie wykonywać plan spłaty syndyk likwiduje jego majątek i wykonuje plan podziału (spłaca wierzycieli). Następnie sąd ustala plan spłaty (dotyczy on tej części wierzytelności, które nie zostały zaspokojone w wyniku likwidacji majątku). Jeżeli upadły nie posiada majątku, ale jest w staniu wykonywać plan spłaty sąd ustala plan spłaty bez likwidacji majątku. W planie spłaty ustala się jaka część dochodów konsumenta będzie przeznaczana na zaspokojenie wierzytelności i jakim czasie (zwykle do 36 miesięcy, nie dłużej niż 54 miesiące) konsument będzie wykonywał obowiązki wynikające z planu spłaty. Ustalając to sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania się upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, wysokość niezapłaconych długów i realność ich spłaty  w przyszłości. Po wykonaniu planu spłaty następuje oddłużenie konsumenta (umorzenie pozostałych zobowiązań konsumenta). Jeżeli dłużnik nie posiada majątku, ani nie jest w stanie wykonywać planu spłaty sąd oddłuża konsumenta.

Należy pamiętać, że w postępowaniu dłużnik (upadły):

  • ma obowiązek wskazać i wydać syndykowi cały majątek,
  • majątek upadłego po ogłoszeniu upadłości zarządzany jest przez syndyka, sam dłużnik traci prawo do rozporządzania nim. Upadły może zawierać wyłącznie tzw. drobne umowy życia codziennego (np. zakup żywności) pokrywane ze środków, któe nie zostały zajęte przez syndyka. Syndyk może zająć nawet wynagrodzenie za pracę dłużnika w części, która gdyby było prowadzone postępowanie egzekucyjne przez komornika nie podlegałabyzajęciu. Syndyk ma także prawo sprzedać wszystkie wartościowe przedmioty należące do upadłego (za wyjątkiem artykułów pierwszej potrzeby).
  • wraz z ogłoszeniem upadłości wymagalne stają się wszystkie zobowiązania dłużnika, a więc także np. niespłacone kredyty.

 

Stan prawny na 01.01.2017 r.


Podstawa prawna

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz.U. 2015, poz. 233, z późn. zm.: Tytuł V. Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, art. 491 [1] – 491 [23].

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2016, poz. 623,  t.j.): art. 76a w związku z art. 14 ust. 3.